Merhaba! Buup sayfasının bu haftaki konusu “İnsan kökü nedir”. Umarız faydalı bulursunuz!
İnsan kökü nedir? (Ve biz neden bunu sahilde çay içerken sorguluyoruz?)
Bazı sorular var ki, sormaya başladığında geri dönüşü yok. “Ben bunu niye düşündüm ya?” dediğin an, zihnin zaten çoktan derinlere dalmıştır. İşte İnsan kökü nedir? sorusu da tam olarak böyle bir şey. Basit gibi durur, hatta ilk duyduğunda “tarih mi bu, biyoloji mi, felsefe mi?” diye insanın kafası hafif karışır. Ama sonra bir bakmışsın, sabah 03.12’de tavana bakarken hayatı sorguluyorsun.
İzmir’de yaşayan biri olarak şunu net söyleyebilirim: Bu soru sahilde yürürken daha da tehlikeli hale geliyor. Rüzgâr, deniz kokusu, bir yandan da kafanda “ben nereden geldim?” düşüncesi… Tam bir varoluş paketi.
İnsan kökü nedir? sorusunun peşine düşmek
Basit cevap: Evrim
Bilimsel açıdan bakarsak, insanın kökü evrimsel süreçlere dayanır. Maymunlardan geldik gibi popüler ama fazla basitleştirilmiş bir anlatı var ya… İşte o anlatı aslında konunun Netflix özet versiyonu.
Gerçekte mesele çok daha uzun, çok daha karmaşık ve açıkçası biraz da “neden bu kadar uğraşmışız?” dedirten bir süreç.
Ama dürüst olalım, çoğumuz bu açıklamayı duyunca şöyle diyoruz:
“Tamam da ben sabah kahvemi içemiyorum, evrim detayına sonra bakarım.”
Felsefi cevap: Kimlik karmaşası
İşin felsefe tarafına girince olay iyice açılıyor. İnsan kökü nedir? sorusu artık biyoloji değil, kimlik meselesine dönüşüyor.
Bir arkadaş ortamında şöyle bir sahne düşün:
— “Senin kökün ne ya?”
— “Eee… Türküm işte?”
— “Hayır hayır, insan kökü diyor.”
— “Kanka ben önce bir çay söyleyeyim.”
İşte bu noktada konu dağılıyor ama aslında en ilginç yer de burası.
Sosyal cevap: Aidiyet arayışı
İnsan kökünü sadece biyolojik ya da felsefi değil, sosyal olarak da düşünebiliriz. Nereden geldik, hangi kültürde büyüdük, kimlerle şekillendik…
Ama İzmir’de bu soru biraz daha “rahat” yaşanıyor. Sahil, çay bahçesi, hafif rüzgâr… İnsan kendini zaten yarı filozof gibi hissediyor.
Sonra bir bakıyorsun, üç saat boyunca arkadaşla şunu tartışmışsın:
“Bence insanın kökü kahvaltıdır.”
Kimse de itiraz etmiyor çünkü herkes aç.
Günlük hayatta İnsan kökü nedir? sorusu
Kahve içerken gelen varoluş krizi
Sabah kahve içiyorsun. Normalde amaç uyanmak. Ama bir yudum alıyorsun ve bir anda zihnin açılıyor:
“Ben neden buradayım?”
Kahve masasında oturan üç arkadaş:
— “Bugün ne yapıyoruz?”
— “İş.”
— “Hayatın anlamı?”
— “Kanka latte soğuyor.”
İşte insan kökü bazen sadece soğuyan kahveye bakarken bile ortaya çıkıyor.
Toplu taşımada felsefe yapmak
Otobüste cam kenarındasın. Dışarıyı izliyorsun. Herkes bir yere yetişiyor.
Ve iç ses başlıyor:
“Bu insanların hepsi nereden geliyor? Nereye gidiyor?”
Yan koltuktaki kişi telefonla bağırıyor:
— “Abi ben kökten çözmek istiyorum bu işi!”
Ve sen düşünüyorsun:
“Galiba herkes aynı soruyu başka kelimelerle soruyor.”
İnsan kökü nedir? sorusuna komik ama gerçekçi yaklaşım
1. Biyolojik kök: “DNA diye bir şey varmış” aşaması
Herkesin okuldan hatırladığı o bölüm:
Hücre
DNA
Evrim
Maymun tartışmaları
Ama çoğu insanın hafızasında kalan şey şudur:
“Bir yerden gelmişiz ama nereden, tam net değil.”
Ve açık konuşalım: Bu bilgi günlük hayatta işe yarasa da çoğu zaman sadece “genel kültür” seviyesinde kalıyor.
2. Sosyal kök: “Aile WhatsApp grubu” etkisi
İnsan kökü sadece geçmiş değil, aynı zamanda bugündür.
Mesela aile WhatsApp grubu:
“Günaydın çocuklar 🌸”
“Bu video çok önemli izleyin!!!”
“Komşunun oğlu doktor olmuş.”
İşte kök bazen DNA değil, bildirim sesidir.
3. Psikolojik kök: Fazla düşünme yeteneği
Bazı insanlar vardır, küçük bir şeyden dev bir düşünce zinciri çıkarır.
Mesela:
Bir çiçek görür → hayatı sorgular
Bir köpek görür → “sadakat nedir?” diye düşünür
Bir reklam görür → “ben kimim?” sorusuna gider
Ve sonra klasik cümle:
“Ben niye böyleyim ya?”
Arkadaş ortamında İnsan kökü nedir? tartışması
Gece dışarıdasın. Masa kalabalık. Konu dönüyor dolaşıyor ve biri soruyor:
— “Sizce insanın kökü ne?”
Sessizlik.
Sonra biri ciddiyetle:
— “Bence internet.”
Diğeri:
— “Bence sıkılmak.”
Ben:
— “Bence İzmir trafiği.”
Herkes güler ama kimse %100 yanlış demiyor.
Çünkü insan kökü bazen gerçekten de yaşadığın şehrin stresinde gizlidir.
İç ses bölümü: Fazla düşünen bir zihin
“Tamam şimdi ciddi bir şey söyleyeceğim…”
Sonra başka bir düşünce:
“Acaba bunu söylersem garip mi olur?”
Ve üçüncü düşünce:
“Zaten her şey garip değil mi?”
İşte insanın kökü bazen düşüncenin kendisidir. Sürekli çalışan, kapanmayan bir zihnin içindeki o küçük ses:
“Devam et, daha derine in.”
Ama aynı ses sabah işe geç kalmana da sebep olur.
İnsan kökü nedir? sorusunun absürt tarafı
Fazla ciddiye alınca komikleşen şeyler
Bu soruyu çok ciddiye aldığında ortaya tuhaf sahneler çıkar.
Mesela:
Birisi sana “İnsan kökü nedir?” diye soruyor ve sen 20 dakika boyunca evrim anlatıyorsun.
Karşı taraf sadece şunu istiyordu:
“Çay içerken sohbet açacak bir konu.”
Ama sen artık konferans moduna geçmişsindir.
Kendini fazla sorgulama sendromu
İzmir’de akşam yürüyüşü yaparken klasik sahne:
Deniz kenarı, rüzgâr, hafif müzik.
Ve beyin:
“Ben kimim?”
“Burada ne yapıyorum?”
“Wi-Fi şifresi neydi?”
Evet, üçüncü soru genelde gerçek hayata geri dönüş sinyalidir.
İnsan kökü nedir? sorusunun asıl cevabı
Aslında bu sorunun tek bir cevabı yok. Ve belki de güzel olan kısmı bu.
Çünkü insanın kökü:
Biraz biyoloji
Biraz tarih
Biraz aile
Biraz şehir
Biraz da hiç beklenmeyen düşünceler
Yani tamamen karışık bir sistem.
Ama en ilginç taraf şu: İnsan kendi kökünü ararken aslında kendini yeniden yazıyor.
Basit ama rahatsız edici gerçek
Belki de kök dediğimiz şey geçmişte değil, şu anda yaptıklarımızda.
Şu an verdiğin kararlar, kurduğun cümleler, düşündüğün saçma fikirler…
Hepsi kökün bir parçası oluyor.
Ve bu biraz rahatsız edici çünkü kontrol sende.
Son söz yerine: Biraz gül, biraz düşün
Şunları da İnceleyin: İnsan hakları nedir kısa özet ?
İnsan kökü nedir? sorusu aslında tek bir cevabı olan bir soru değil. O yüzden de bitmiyor. Ne kadar düşünsen de bir yere bağlamıyor gibi görünüyor ama aslında seni sürekli bir yere götürüyor: kendine.
Ve belki de en komik taraf şu:
Bunca karmaşık cevap varken, bazen en dürüst cevap şudur:
“Bilmiyorum ama çay içelim, konuşuruz.”
Buup ekibi olarak “İnsan kökü nedir” konusunu sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyduk. Sağlıklı ve mutlu günler!